Anahtar Parti Nevşehir İl Başkanı Umut Ergül, Türkiye’de sosyal güvenlik sisteminin hem mali sürdürülebilirlik hem de kapsayıcılık açısından ciddi bir kırılma yaşadığını belirterek, evde bakım emeği veren milyonlarca kişinin sistem dışında kalmasının kabul edilemez olduğunu söyledi.

Ergül, sosyal güvenliğin; yaşlılık, hastalık, iş kazası, malullük, işsizlik, ölüm ve analık gibi risklere karşı vatandaşları korumak için var olduğunu hatırlatarak, “Ancak evde bakım emeği veren milyonlar sistemin dışında bırakılıyor” dedi.

“Aktif/Pasif Dengesi Bozuldu”

Türkiye’de emeklilik sisteminin prim esaslı “PAYG” modeliyle işlediğini belirten Ergül, mevcut çalışanların primleriyle mevcut emeklilerin maaşlarının ödendiğini ifade etti. Dünyada genel kabul gören dengenin 4 çalışanın 1 emekliyi finanse etmesi yönünde olduğunu hatırlatan Ergül, Türkiye’de bu dengenin giderek bozulduğunu söyledi.

Ergül, 2002 yılında 12,2 milyon çalışanın 5,9 milyon emekliyi finanse ettiğini; 2025 yılı itibarıyla ise 26,5 milyon çalışanın 16,9 milyon emekliye kaynak sağladığını belirterek, aktif/pasif oranının 2,1’den 1,6’ya gerilediğini ifade etti. “İnsanca emeklilik için konuşulan 4/1 dengesi zaten yoktu; tablo daha da ağırlaştı” dedi.

“Evde Bakım Yapanlar Emeklilik Hakkına Erişemiyor”

Evde engelli birey bakımını üstlenen ve bu nedenle iş hayatına katılamayan kişilerin otomatik bir emeklilik hakkı bulunmadığını vurgulayan Ergül, isteğe bağlı sigorta kapsamında prim ödenmesi gerektiğini; ancak gelir elde edemeyen birçok kişinin bunun altından kalkamadığını dile getirdi.

Dünyada örnek uygulamalar bulunduğunu hatırlatan Ergül, Almanya’da belirli bakım derecesi şartıyla evde ücretsiz bakım yapanların emeklilik primlerinin bakım sigortası tarafından ödendiğini ve bu sürenin emekliliğe dahil edildiğini belirtti. Türkiye’de de bakım süresinin sosyal güvenlik hakkına dönüşmesi gerektiğini söyledi.

Ergül ayrıca, 2026’ya girerken TBMM gündeminde ev kadınları ve evde bakım emeği verenlerin SGK kapsamına alınmasına ilişkin bir kanun teklifinin bulunduğunu; ancak henüz yasalaşmadığını ifade etti. 5510 sayılı Kanun’un bakıma muhtaç engelli çocuğu olan sigortalı kadınlara prim günü ve yaş avantajı sağladığını; ancak sigortasız evde bakım emeği veren kesimin kapsam dışında kaldığını vurguladı.

Politika Önerileri

İl Başkanı Umut Ergül, Anahtar Parti iktidarında “Fırsatta Eşitlik, Bölüşümde Adalet” ilkesi doğrultusunda şu adımların atılacağını açıkladı:

1. Kayıt dışılıkla etkin mücadele: Yoğun denetimlerle sigortasız çalışmanın önüne geçilecek, kayıt dışı istihdam azaltılacak.

2. PAYG sisteminde sürdürülebilirlik: İstihdamı artırıcı politikalarla aktif/pasif denge güçlendirilecek, popülist düzenlemeler yerine gerçekçi bir rehabilitasyon programı uygulanacak.

3. “Gümüş Ekonomi” yaklaşımı: Evde bakım, rehabilitasyon ve uzun dönemli bakım sigortası sosyal güvenlik sistemine entegre edilecek.

4. “Evde Bakım Hizmeti Sigortası” kurulması: SGK bünyesinde özel bir kategori oluşturularak evde bakım emeği yasal güvenceye kavuşturulacak.

5. “Evde Bakım Borçlanması” uygulaması: Askerlik ve doğum borçlanmasına benzer şekilde bakım süreleri borçlanılabilir hale getirilecek.

6. Bireysel emeklilik kapsamının genişletilmesi: Tamamlayıcı mekanizmalarla vatandaşın kayıt dışına yönelmesi önlenecek.

7. Hak ve yükümlülüklerde adalet: Primle uyumlu, adalet duygusunu güçlendiren bir emekli aylığı sistemi oluşturulacak.

    
    

Umut Ergül, sosyal güvenlik sisteminin hem mali hem de sosyal açıdan yeniden yapılandırılmasının artık bir tercih değil zorunluluk olduğunu sözleri yeraldı.